Triệu chứng khó nhận biết, hơn 50% ca ung thư tụy tại Việt Nam phát hiện khi đã muộn

PGS Nguyễn Văn Hải - Trưởng bộ môn ngoại tổng quát, Trường đại học Y Dược TP.HCM - Ảnh: T.H.

Ngày 24-10, Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn đã tổ chức Hội nghị Khoa học kỹ thuật năm 2026, với chủ đề "Lâm sàng xuất sắc - Chăm sóc toàn diện".

PGS Nguyễn Văn Hải - Trưởng bộ môn ngoại tổng quát, Trường đại học Y Dược TP.HCM - cho hay ung thư tụy nằm trong nhóm 12 loại ung thư thường gặp và là nguyên nhân tử vong đứng thứ bảy trong các bệnh ung thư. Hơn 90% trường hợp là ung thư biểu mô tuyến tụy.

Bệnh có tiên lượng thường xấu, nhưng chỉ khoảng 15 - 20% người bệnh đến bệnh viện còn có chỉ định phẫu thuật. Ngay cả sau khi được phẫu thuật cắt bỏ khối u, tỉ lệ sống thêm 5 năm vẫn dưới 25%, một số thống kê ghi nhận khoảng 10%.

Bác sĩ Nguyễn Thanh Thoại - Trưởng khoa ngoại tiêu hóa Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn - chia sẻ thêm tụy nằm phía sau dạ dày, gần cột sống nên các triệu chứng của ung thư tụy thường không rõ ràng. Bệnh có thể biểu hiện giống những vấn đề đường tiêu hóa như viêm dạ dày, khiến người bệnh khó nhận biết.

Ung thư tụy thường gặp ở người lớn tuổi, đa phần từ 50 tuổi trở lên. Tuy nhiên độ tuổi mắc bệnh hiện khá đa dạng, vẫn có một số trường hợp còn trẻ. Trên 50% trường hợp ung thư tụy khi được phát hiện đã ở giai đoạn không còn cơ hội điều trị.

Do vậy nếu đột nhiên sụt cân, ăn uống kém, chán ăn, vàng da, vàng mắt hoặc đau vùng bụng, đôi khi đau lan ra sau lưng, người bệnh nên đi khám sớm. Đây là những dấu hiệu cần được đánh giá, dù không phải cứ có triệu chứng là mắc ung thư tụy.

Theo bác sĩ Thoại, siêu âm thông thường có thể khó phát hiện tổn thương nhỏ ở tụy, nhất là khi dạ dày có hơi.

Vì vậy khi nghi ngờ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định các phương tiện chẩn đoán chuyên sâu hơn như chụp CT.

Về yếu tố nguy cơ, bệnh có thể liên quan đến nhiều yếu tố, trong đó có chế độ ăn uống và tác động từ môi trường. Người mắc đái tháo đường cũng cần được lưu ý, theo dõi sức khỏe và trao đổi với bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường.

Để phòng ngừa, bên cạnh ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, tầm soát bệnh, mỗi người nên điều hòa nhịp sống, tìm cách giảm căng thẳng và dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý. Đây là những điều có lợi cho sức khỏe nói chung, không riêng việc phòng ngừa ung thư tụy.

Với những trường hợp cần hóa trị, bác sĩ thường cần sinh thiết để xác định mô bệnh học - Ảnh: T.Y.

PGS Nguyễn Văn Hải cũng cho hay những năm gần đây, điều trị ung thư tụy đã có nhiều tiến bộ, dù đây vẫn là bệnh lý nặng và phẫu thuật rất phức tạp. Phẫu thuật vẫn là cơ hội quan trọng để cải thiện thời gian sống cho người bệnh.

Tại Việt Nam, nhiều phẫu thuật viên vẫn đang thực hiện phần lớn ca mổ bằng phương pháp mổ mở. Trong tương lai, các bác sĩ trẻ có thể tiếp tục học tập, cập nhật kỹ thuật và ứng dụng phẫu thuật robot khi điều kiện trang thiết bị cho phép.

Với người bệnh nghi ngờ ung thư tụy, phương tiện chẩn đoán hình ảnh thường được sử dụng đầu tiên là CT scan. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm MRI hoặc PET để đánh giá tổn thương.