Vì sao Bộ Y tế lấy ý kiến trẻ em từ 7 tuổi về hiến, ghép mô tạng?

Các bác sĩ Bệnh viện Thanh Nhàn tri ân người hiến tạng - Ảnh minh họa: BVCC

Những ngày gần đây, trên các diễn đàn mạng xã hội, việc lấy ý kiến trẻ em từ 7 tuổi về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) nhận nhiều sự quan tâm.

Một số người đặt câu hỏi liệu trẻ ở độ tuổi này đã đủ hiểu biết để đưa ra ý kiến về một vấn đề liên quan đến hiến tạng hay chưa. Đồng thời lo ngại câu trả lời của trẻ có thể chịu ảnh hưởng từ cha mẹ, thầy cô hoặc cách đặt câu hỏi khảo sát.

Thậm chí, có ý kiến cho rằng cần cân nhắc kỹ tính phù hợp của việc đưa một vấn đề phức tạp như hiến tạng vào khảo sát với trẻ nhỏ.

Tranh luận vì vậy không chỉ xoay quanh độ tuổi được hỏi ý kiến, mà còn đặt ra câu hỏi về cách giải thích nội dung khảo sát, "đồng ý" hay "không đồng ý", việc bảo đảm tính tự nguyện và việc sử dụng ý kiến của trẻ trong quá trình xây dựng chính sách sẽ được sử dụng như thế nào.

Nội dung khảo sát lấy ý kiến người từ 7 - 18 tuổi do Cục Quản lý khám chữa bệnh đăng tải trên website chính thức và văn bản đề nghị phối hợp - Ảnh: Chụp màn hình

Lấy ý kiến trẻ vì chính sách tác động đến trẻ em

Trao đổi với Tuổi Trẻ ngày 22-10, ThS Đỗ Tùng Giang, Cục Quản lý khám, chữa bệnh, đầu mối chịu trách nhiệm hướng dẫn triển khai, cho hay việc khảo sát nhằm bảo đảm dự thảo luật bám sát thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển của hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng pháp luật.

Việc lấy ý kiến được thực hiện đối với người dân nói chung, trong đó có trẻ em từ 7 đến dưới 18 tuổi. Theo ông Giang, việc lấy ý kiến trẻ em xuất phát từ yêu cầu khi xây dựng chính sách, pháp luật có tác động đến trẻ em phải xem xét, lấy ý kiến của đối tượng này.

Cụ thể, phiếu lấy ý kiến dành cho trẻ em tập trung vào những nội dung trong dự thảo luật có liên quan trực tiếp đến trẻ em, người dưới 18 tuổi. Bộ câu hỏi bao gồm các thông tin cá nhân và 9 câu hỏi liên quan đến dự luật.

Các nội dung được đề cập gồm: người dưới 18 tuổi đăng ký hiến bộ phận cơ thể và yêu cầu có sự đồng ý của người đại diện; người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi hiến mô, bộ phận cơ thể để ghép cho thành viên trong gia đình; người dưới 15 tuổi hiến mô để điều trị cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột...

Đề xuất người dưới 18 tuổi được hiến tạng sau chết não - Ảnh: TTO

Trẻ tham gia phải được hướng dẫn, không lấy ý kiến tất cả trẻ dưới 7 tuổi

Một trong những băn khoăn lớn nhất khi lấy ý kiến trẻ em từ 7 tuổi là khả năng các em hiểu đúng những khái niệm liên quan đến hiến mô tạng, cũng như những hệ quả của các quy định đang được đề xuất.

Về vấn đề này, ông Giang cho biết Cục Quản lý khám, chữa bệnh và các đơn vị liên quan đã thực hiện các công tác truyền thông về lĩnh vực hiến ghép mô tạng. Đồng thời, trong phiếu khảo sát cũng có giải thích các khái niệm được sử dụng trong dự thảo luật.

Để lấy ý kiến người dân, cục có văn bản đề nghị phối hợp triển khai tại các cơ sở y tế và một số cơ sở giáo dục trên cả nước.

"Trong đó, đối với cơ sở y tế, bên cạnh lấy ý kiến người trên 18 tuổi, cục lấy ý kiến trẻ từ 7 tuổi đến dưới 18 tuổi là con em cán bộ đơn vị, bệnh nhân, người nhà bệnh nhân,... những người có hiểu biết nhất định hoặc có điều kiện được giải thích rõ. 

Đối với các cơ sở giáo dục, cục có đề nghị phối hợp lấy ý kiến học sinh, sinh viên các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông, trường đại học thực hiện khảo sát. Không lấy ý kiến của học sinh tiểu học", ông Giang thông tin.

Cục cũng hướng dẫn, đối với trẻ em, việc tham gia khảo sát cần được hướng dẫn phù hợp, không yêu cầu trẻ tự thực hiện khi chưa được hướng dẫn. Khi trả lời phiếu, trẻ em có thể được người lớn trong gia đình, cán bộ truyền thông, y tế giải thích những nội dung liên quan để hiểu rõ hơn.

Ngoài những phương án trả lời có sẵn, phiếu khảo sát còn có phần để trẻ em tự nêu suy nghĩ, quan điểm của mình. Nội dung này giúp thu thập thêm ý kiến của các em đối với dự thảo luật, thay vì chỉ giới hạn trong các lựa chọn được thiết kế trước.

Sau khi kết thúc quá trình lấy ý kiến, các kết quả khảo sát sẽ được nghiên cứu, tiếp thu trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật và xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành, bao gồm nghị định, thông tư liên quan.

Ông Giang cho biết cục không đặt ra mục tiêu cụ thể về số lượng ý kiến cần thu thập. Đây là hoạt động lấy ý kiến rộng rãi của người dân để tiếp thu, nghiên cứu.