Đau họng kéo dài dù không ốm sốt hay cảm lạnh, nên nghĩ đến bệnh gì?

Trong một số trường hợp, đau họng kéo dài là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng cần được kiểm tra - Ảnh: AI

Đau họng thường xuất hiện khi bị cảm lạnh hoặc nhiễm trùng đường hô hấp, nhưng không phải trường hợp nào cũng đi kèm sốt. Nếu cảm giác đau rát, vướng họng hoặc phải liên tục khạc đờm kéo dài nhiều ngày, tái diễn thường xuyên, người bệnh không nên chỉ tự mua thuốc uống để giảm triệu chứng.

Đau họng kéo dài có thể là dấu hiệu của những bệnh gì?

1. Trào ngược dạ dày, thực quản hoặc trào ngược họng, thanh quản

Đây là nguyên nhân đáng cân nhắc khi đau họng kéo dài nhưng không có biểu hiện điển hình của cảm lạnh. Axit và dịch dạ dày trào ngược lên thực quản, đôi khi đến vùng họng và thanh quản, có thể gây kích ứng niêm mạc.

Người bệnh có thể cảm thấy nóng rát họng, vướng như có dị vật, thường xuyên muốn khạc hoặc hắng giọng, ho khan và khàn tiếng. Triệu chứng có thể rõ hơn vào buổi sáng hoặc sau khi ăn, khi nằm xuống. Đáng chú ý, trào ngược họng, thanh quản đôi khi không gây ợ nóng hay ợ chua rõ rệt.

2. Viêm mũi dị ứng và dịch mũi chảy xuống họng

Dị ứng với bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc hoặc các tác nhân trong môi trường có thể khiến niêm mạc mũi bị viêm và tăng tiết dịch. Dịch từ mũi chảy xuống thành sau họng gây cảm giác ngứa, rát, vướng và phải liên tục khạc đờm.

Các dấu hiệu gợi ý gồm hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi, nghẹt mũi hoặc triệu chứng tăng lên khi tiếp xúc với bụi và các tác nhân gây dị ứng. Một số người chủ yếu khó chịu ở họng nên không nhận ra vấn đề bắt nguồn từ mũi.

3. Khô họng và kích ứng do môi trường

Không khí khô, điều hòa, khói thuốc lá, bụi, hóa chất hoặc ô nhiễm có thể làm niêm mạc họng bị kích ứng. Thói quen thở bằng miệng khi ngủ, nghẹt mũi hoặc nói quá nhiều cũng có thể gây khô và đau họng.

Nếu triệu chứng thường xuất hiện khi vừa thức dậy, giảm sau khi uống nước hoặc nặng hơn khi ở trong phòng điều hòa, cần xem xét các yếu tố này. Tuy nhiên, việc triệu chứng giảm tạm thời không đủ để loại trừ những nguyên nhân khác.

4. Viêm họng hoặc viêm amidan mạn tính, tái diễn

Tình trạng viêm ở họng hoặc amidan có thể gây đau rát, cảm giác vướng, hơi thở có mùi hoặc khó chịu khi nuốt. Không phải mọi trường hợp nhiễm trùng đều gây sốt rõ rệt.

Nếu đau họng tái đi tái lại, amidan có đốm trắng, nổi hạch cổ hoặc triệu chứng kéo dài không cải thiện, người bệnh nên khám tai mũi họng để xác định nguyên nhân. Không nên tự dùng kháng sinh vì thuốc chỉ có tác dụng với một số nhiễm khuẩn và cần được sử dụng đúng chỉ định.

5. Bệnh lý thanh quản hoặc tổn thương vùng họng

Đau họng dai dẳng kèm khàn tiếng có thể liên quan đến viêm thanh quản, tổn thương dây thanh do sử dụng giọng nói quá mức hoặc trào ngược. Hiếm hơn, triệu chứng có thể xuất phát từ ung thư vùng họng, miệng hoặc thanh quản.

Điều đáng lưu ý là các bệnh lý nghiêm trọng không phải lúc nào cũng gây sốt hoặc đau dữ dội ngay từ đầu. Người bệnh cần đặc biệt cảnh giác nếu đau họng kéo dài không rõ nguyên nhân, đau lệch một bên, đau lan lên tai, nuốt khó, có khối bất thường ở cổ, sụt cân không chủ ý hoặc ho ra máu.

Viện Quốc gia về điếc và các rối loạn giao tiếp khác của Mỹ (NIDCD) khuyến cáo người bị khàn tiếng trên ba tuần, đặc biệt khi không có cảm lạnh, nên đi khám. Khàn tiếng kéo dài kèm khó nuốt, đau khi nói hoặc nuốt, nổi cục ở cổ hay khó thở càng cần được đánh giá sớm.

Súc miệng bằng nước muối nhạt cũng là cách hay được sử dụng - Ảnh minh họa

Khi nào đau họng cần đi khám và nên xử trí ra sao?

Nếu đau họng không cải thiện sau khoảng một tuần, thường xuyên tái phát hoặc kéo dài nhiều tuần, người bệnh nên đi khám thay vì tiếp tục tự điều trị. Bác sĩ có thể kiểm tra miệng, họng, mũi và cổ, hỏi về các triệu chứng đi kèm, thói quen hút thuốc, môi trường làm việc, dấu hiệu trào ngược hoặc dị ứng. 

Cần đến cơ sở y tế ngay nếu đau họng đi kèm khó thở, không thể nuốt nước bọt, chảy dãi do không nuốt được hoặc triệu chứng nặng lên nhanh chóng. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng ảnh hưởng đến đường thở.

Trong thời gian chờ khám, có thể uống đủ nước, súc họng bằng nước muối ấm, tránh khói thuốc và hạn chế tiếp xúc với bụi hoặc hóa chất gây kích ứng. Nếu nghi ngờ trào ngược, nên tránh ăn quá no và không nằm ngay sau khi ăn. Nếu thường xuyên nghẹt mũi hoặc hắt hơi, cần xem xét khả năng mắc bệnh lý mũi dị ứng.

Không nên tự ý dùng kháng sinh, thuốc chống trào ngược hoặc thuốc dị ứng kéo dài khi chưa xác định nguyên nhân. Đặc biệt, nếu đau họng đi kèm khàn tiếng kéo dài, nuốt khó, đau một bên hoặc nổi hạch cổ, không nên chỉ dùng viên ngậm để che lấp triệu chứng.

Đau họng không sốt thường không đồng nghĩa với bệnh nguy hiểm. Tuy nhiên, khi triệu chứng dai dẳng, tái phát hoặc xuất hiện cùng những dấu hiệu bất thường, việc thăm khám sớm sẽ giúp tìm đúng nguyên nhân và tránh bỏ sót bệnh cần điều trị.