Mặt tròn bất thường, da dễ bầm sau khi uống thuốc chữa tiểu đường trên mạng

Mô tả tình trạng suy tuyến thượng thận - Ảnh minh họa

Mặt tròn, da mỏng sau thời gian tự dùng thuốc

Bác sĩ Dương Minh Tuấn, Trung tâm Nội tiết và chuyển hóa, Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ trường hợp một bệnh nhân nam có tiền sử đau xương khớp, thường xuyên xem mạng xã hội, YouTube... rồi tự mua thuốc về sử dụng.

Người này thấy thuốc được giới thiệu có tác dụng giảm đau, hoặc được quảng cáo là "chữa tiểu đường" thì mua dùng, nhưng không biết rõ thành phần, thời gian sử dụng cũng như những nguy cơ có thể gặp phải.

Khoảng ba tháng gần đây, bệnh nhân thường xuyên mệt mỏi, mặt ngày càng tròn và đỏ ửng. Da mỏng đi, tay chân chỉ va chạm nhẹ cũng bầm tím, những vết thương nhỏ lâu lành.

Sau thăm khám, bệnh nhân được chẩn đoán suy thượng thận do thuốc. Đường huyết cũng đang được kiểm soát chưa tốt.

Theo bác sĩ Tuấn, người bệnh có thể vừa xuất hiện các biểu hiện do thừa corticoid, vừa bị suy giảm khả năng tự sản xuất cortisol của cơ thể.

Corticoid là nhóm thuốc có tác dụng tương tự cortisol, một hormone thiết yếu do tuyến thượng thận sản xuất, giúp cơ thể duy trì huyết áp, điều hòa chuyển hóa và đáp ứng với các tình huống căng thẳng như bệnh tật, nhiễm trùng hoặc chấn thương.

Khi sử dụng corticoid kéo dài, hệ thống điều hòa hormone từ não sẽ giảm tín hiệu kích thích tuyến thượng thận. Tuyến thượng thận vì thế giảm hoạt động và có thể mất khả năng sản xuất đủ cortisol khi cơ thể cần.

Trong khi đó, lượng corticoid đưa từ bên ngoài vào vẫn có thể gây ra nhiều tác dụng phụ. Người bệnh có thể bị mặt tròn, tích mỡ ở bụng hoặc vùng gáy, da mỏng, dễ bầm tím, yếu cơ và chậm lành vết thương.

Việc lạm dụng corticoid còn làm tăng nguy cơ tăng đường huyết, tăng huyết áp, nhiễm trùng, loãng xương và gãy xương. Với người đã mắc đái tháo đường, thuốc có thể khiến việc kiểm soát đường huyết khó khăn hơn.

Biểu hiện dễ nhận thấy của người mắc suy tuyến thượng thận - Ảnh minh họa

Thuốc "gia truyền", "thảo dược" cũng có thể chứa corticoid

Bác sĩ Tuấn cho hay corticoid được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh lý và có mặt ở nhiều dạng thuốc khác nhau, từ thuốc uống, thuốc tiêm, truyền đến thuốc bôi ngoài da, thuốc hít, khí dung và thuốc xịt hoặc nhỏ mũi. Ngoài ra, một số chế phẩm dùng cho da, đường hô hấp, mắt, tai hoặc trực tràng cũng có thể chứa corticoid.

Nguy cơ tác dụng phụ phụ thuộc vào loại thuốc, liều dùng, thời gian sử dụng và việc phối hợp nhiều dạng thuốc. Các chế phẩm bôi, xịt hoặc hít khi dùng đúng chỉ định thường có nguy cơ thấp hơn thuốc tác động toàn thân, nhưng không có nghĩa là hoàn toàn không có nguy cơ.

Đáng lo ngại hơn, một số sản phẩm được quảng cáo là thuốc "gia truyền", "thảo dược", "giảm đau nhanh" có thể chứa corticoid nhưng không được công bố rõ trên nhãn. Người dùng có thể thấy triệu chứng thuyên giảm nhanh mà không biết mình đang sử dụng hoạt chất gì.

"Việc giảm đau nhanh hay được quảng cáo là "hoàn toàn tự nhiên" không đủ để chứng minh một sản phẩm an toàn.

Corticoid vẫn là nhóm thuốc quan trọng trong điều trị nhiều bệnh. Vấn đề không nằm ở việc thuốc có nguy hiểm trong mọi trường hợp, mà ở cách sử dụng không đúng chỉ định, kéo dài hoặc không được theo dõi", bác sĩ Tuấn khuyến cáo.

Bác sĩ Tuấn cho biết hậu quả nghiêm trọng nhất là cơn suy thượng thận cấp, có thể gây tụt huyết áp, rối loạn điện giải, hạ đường huyết, tiến triển đến sốc và đe dọa tính mạng.

Người bệnh cần đi cấp cứu nếu xuất hiện tình trạng mệt lả, choáng hoặc ngất, lơ mơ, đau bụng nhiều, nôn ói hoặc tiêu chảy kéo dài, đặc biệt khi không thể uống hoặc giữ thuốc trong người.