Não mô cầu diễn tiến nhanh: Dấu hiệu nào cần đưa trẻ đi khám ngay?

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM phối hợp Trạm Y tế xã Hiệp Phước và nhà trường triển khai điều tra dịch tễ, theo dõi người tiếp xúc, lấy mẫu xét nghiệm liên quan đến chùm ca bệnh có 4 học sinh dương tính não mô cầu - Ảnh: HCDC

Bệnh não mô cầu có thể khởi đầu với các triệu chứng giống cảm cúm nhưng diễn tiến rất nhanh. Khi trẻ có các triệu chứng như: sốt cao, đau đầu nhiều, nôn ói, lơ mơ hoặc xuất hiện ban đỏ thẫm, tím đen trên da, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.

Trẻ có thể tử vong trong 24 giờ nếu không phát hiện kịp

Theo báo cáo giám sát của Bộ Y tế, từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 4 trường hợp tử vong; số ca mắc tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025 (14 trường hợp). Trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca bệnh.

Bác sĩ CKII Nguyễn Đình Qui - Trưởng khoa nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) - cho hay bệnh não mô cầu nguy hiểm vì diễn tiến rất nhanh, có thể dẫn đến tử vong trong vòng 24 giờ.

Trẻ có thể khởi đầu bằng những biểu hiện như: sốt, đau đầu, nôn ói; sau đó xuất hiện ban, lơ mơ, hôn mê và tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời trong 24 giờ.

Bệnh có tỉ lệ di chứng từ 10-20%, tỉ lệ tử vong từ 8-15%. Vì vậy, cần phát hiện sớm, chẩn đoán sớm, cách ly kịp thời và điều trị nhanh để giúp trẻ vượt qua giai đoạn nguy hiểm.

Để phân biệt với các bệnh lý đường hô hấp khác, bác sĩ Qui cho hay phụ huynh cần lưu ý dấu hiệu ban trên da. 

Ban do não mô cầu là dạng "vệt tử ban", khi thấy các nốt ban đỏ thẫm hoặc tím đen, xuất hiện trên da trẻ, cần nghĩ đến bệnh não mô cầu và đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán, điều trị kịp thời.

Cũng theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM, bệnh do não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, hầu, họng của người bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn.

Thời gian ủ bệnh thường từ 2-10 ngày, phổ biến từ 3-4 ngày. Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như: sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy, sợ ánh sáng; trẻ nhỏ có thể bỏ bú, quấy khóc, lừ đừ hoặc thóp phồng.

Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để phòng bệnh do não mô cầu - Ảnh: L.C.

Khi nào trẻ cần đi khám ngay?

Trước tình hình gia tăng các ca bệnh hô hấp, trong đó cúm mùa là tác nhân chiếm ưu thế, cùng với chùm ca não mô cầu tại trường học, ngành y tế TP.HCM khuyến cáo người dân và phụ huynh học sinh bình tĩnh, không chủ quan nhưng cũng không hoang mang.

Bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, diễn tiến nhanh, lây qua giọt bắn khi tiếp xúc gần, không dễ lây qua tiếp xúc thông thường.

Người tiếp xúc với ca bệnh không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh. Theo kết quả xét nghiệm bước đầu, phần lớn triệu chứng hô hấp hiện nay là do cúm mùa hoặc các tác nhân vi rút viêm hô hấp thông thường khác.

Đi khám để chẩn đoán đúng tác nhân. Khi có triệu chứng viêm hô hấp cấp (sốt, ho, đau họng...), không tự đoán bệnh mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và điều trị phù hợp.

Đi khám ngay nếu sốt cao kèm đau đầu nhiều, nôn, cứng cổ, lơ mơ, mệt bất thường hoặc xuất hiện chấm xuất huyết, phát ban trên da. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh.

Phòng bệnh cá nhân bằng cách tiêm vắc xin phòng não mô cầu và vắc xin cúm theo tư vấn của cơ sở y tế; rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi; không dùng chung ly, chai nước.

Giữ môi trường sống thông thoáng, giữ lớp học, nhà ở thông thoáng, sạch sẽ; học sinh có triệu chứng hô hấp nên nghỉ học, nghỉ ngơi tại nhà và được theo dõi sức khỏe.

Đồng thời, không kỳ thị người bệnh và người tiếp xúc; không lan truyền thông tin chưa kiểm chứng, theo dõi thông tin từ các kênh chính thức của ngành y tế.