Ngày càng nhiều người tử vong vì ung thư gan, bác sĩ nhắc: Trời trở lạnh, ngồi không còn hơn làm nhiều 4 việc!

Gánh nặng ung thư gan đang trở thành mối đe dọa sức khỏe toàn cầu khi số ca tử vong dự báo sẽ vượt mốc 1 triệu người mỗi năm trước năm 2040 (theo IARC/WHO). Tại Việt Nam, đây cũng là căn bệnh ác tính có tỷ lệ tử vong cao nhất với hơn 23.300 trường hợp mỗi năm.

Ảnh minh họa

Đáng ngại hơn, phần lớn tổn thương gan lại tích tụ từ chính những thói quen sinh hoạt hàng ngày. Nhất là khi thời tiết chuyển lạnh, nhiều người hào hứng tìm cách giữ ấm hay bồi bổ cơ thể mà không hay biết mình đang tự "vắt kiệt" lá gan. Cảnh báo về điều này, Bác sĩ Wang Yong, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Gan mật, Bệnh viện Nhân dân số 2 tỉnh An Huy (Trung Quốc) nhấn mạnh: "Rất nhiều thói quen giữ ấm hoặc tăng cường sức khỏe mùa lạnh thực chất lại đang đặt lên gan một áp lực chuyển hóa khổng lồ, tạo điều kiện cho tế bào ung thư phát triển".

Dưới đây là 4 việc "phá gan" rất nhiều người đang vô thức thực hiện khi trời trở lạnh mà bác sĩ khuyên nên dừng lại ngay:

1. Ăn quá nhiều đồ dầu mỡ và thực phẩm đậm vị

Thời tiết se lạnh thường làm tăng cảm giác thèm ăn, đặc biệt là các món chiên rán, đồ xào, lẩu nhiều mỡ hay thực phẩm ướp nhiều muối. Nhiều người còn giữ quan niệm ăn nhiều chất béo giúp cơ thể tạo "lớp mỡ chống rét".

Thực tế, chế độ ăn dư thừa lipid và năng lượng khiến gan phải làm việc liên tục để tổng hợp và chuyển hóa chất béo. Lượng mỡ dư thừa không kịp chuyển hóa sẽ tích tụ ngay bên trong các tế bào gan, khởi phát bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Kết hợp với hàm lượng muối cao làm tăng áp lực tĩnh mạch cửa, mô gan sẽ nhanh chóng bị xơ hóa, giảm khả năng tự sửa chữa DNA và tăng nguy cơ đột biến ác tính.

Ảnh minh họa

2. Lạm dụng thuốc và thực phẩm chức năng

Tiết trời khô và lạnh hơn khiến hệ miễn dịch suy giảm, dẫn đến các bệnh lý đường hô hấp như cảm cúm, ho, đau họng hay nhức mỏi xương khớp. Tâm lý chung của nhiều người là tự ý mua thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc các loại thực phẩm chức năng được quảng cáo là "bổ gan, tăng sức đề kháng" để uống dồn dập.

Bác sĩ Cheng Yuan, Trưởng khoa Phẫu thuật, Bệnh viện Zhujiang, Đại học Y khoa phía Nam (Trung Quốc) nhấn mạnh: "Gan là cơ quan chuyển hóa chính của hầu hết các loại thuốc. Việc tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hoặc dùng thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc trong thời gian ngắn rất dễ gây ra tổn thương gan do thuốc (DILI). Khi độc tố không kịp đào thải sẽ tích tụ tại mô gan, gây hoại tử tế bào gan và hình thành các tổn thương xơ hóa tiến triển".

3. Thức khuya vì quan niệm "ngày ngắn đêm dài"

Ảnh minh họa

Vào mùa lạnh, trời tối nhanh khiến nhiều người cảm giác quỹ thời gian buổi tối dài hơn, từ đó vô tư thức khuya để làm việc, xem phim hay lướt điện thoại.

Khung giờ từ 23h đêm đến 3h sáng là "thời điểm vàng" để dòng máu tập trung về gan, giúp cơ quan này thực hiện chức năng giải độc, tái tạo tế bào và phục hồi sau một ngày làm việc. Thói quen thức khuya làm rối loạn nhịp sinh học, làm gia tăng các phản ứng căng thẳng oxy hóa và khiến hệ miễn dịch tại gan suy giảm. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các mầm bệnh vi-rút bùng phát hoặc các tế bào biến đổi bất thường thoát khỏi sự kiểm soát của hệ miễn dịch.

4. Uống rượu bia để giữ ấm và bồi bổ

Khi trời trở lạnh, không ít người duy trì thói quen uống vài ly rượu trắng, rượu thuốc hoặc bia trong bữa ăn vì cho rằng cồn giúp "làm ấm người", kích thích lưu thông máu.

ung-thu-gan-3

Tuy nhiên, bác sĩ Wang Yong cảnh báo: "Cảm giác ấm nóng sau khi uống rượu chỉ là hiện tượng giãn mạch máu ngoại vi tạm thời, khiến cơ thể thoát nhiệt nhanh hơn và dễ bị nhiễm lạnh sâu ngay sau đó. Về mặt sinh học, khoảng 90% lượng cồn nạp vào bắt buộc phải qua gan xử lý. Khi nạp cồn liên tục trong thời tiết lạnh, tế bào gan vừa phải làm việc quá tải, vừa chịu tổn thương trực tiếp bởi acetaldehyde. Tình trạng này kéo dài sẽ kích hoạt chuỗi bệnh lý nghiêm trọng: viêm gan cồn, xơ gan và cuối cùng là ung thư gan".

Chú ý đến các dấu hiệu ung thư gan

Cả bác sĩ Cheng Yuan và bác sĩ Wang Yong đều nhấn mạnh, bên cạnh việc loại bỏ các thói quen xấu, chìa khóa vàng để bảo vệ lá gan chính là chủ động siêu âm và xét nghiệm máu định kỳ 6 tháng/lần. Đặc biệt, ung thư gan giai đoạn đầu tiến triển rất âm thầm. Bạn cần lập tức đến cơ sở y tế thăm khám ngay nếu xuất hiện các tín hiệu cảnh báo sớm dưới đây:

- Mệt mỏi kiệt sức dai dẳng: Cơ thể luôn trong trạng thái kiệt quệ năng lượng dù nghỉ ngơi đầy đủ.
- Sụt cân bất thường: Cân nặng sụt giảm nhanh chóng trong thời gian ngắn mà không rõ nguyên nhân.
- Đau tức hạ sườn phải: Cảm giác đau âm ỉ, căng trướng dai dẳng ở vùng gan bên phải.
- Vàng da, vàng mắt: Lòng trắng mắt và da chuyển sắc vàng bất thường, nước tiểu sẫm màu.
- Nổi sao mạch: Xuất hiện các vệt mạch máu li ti xòe ra như màng nhện trên ngực, cổ hoặc mặt.

Nguồn và ảnh: Good Morning Health, Cancer123