Vì sao nam giới ở "hòn đảo quên chết" nghiện thuốc lá, lười vận động nhưng vẫn thọ tới trăm tuổi?

Khi nhắc đến bí quyết sống thọ, chúng ta thường truyền tai nhau từ hạn chế chất kích thích, ăn uống khắt khe, tránh xa bia rượu và duy trì lịch tập luyện bài bản. Tuy nhiên, nếu mang toàn bộ những tiêu chuẩn khắt khe ấy đến hòn đảo Ikaria (Hy Lạp), bạn sẽ bắt gặp một thực tế hoàn toàn trái ngược. Nằm cô lập giữa biển Aegean, hòn đảo này được coi là Vùng Xanh (Blue Zone) của thế giới và sở hữu tệp nam giới thọ vào top nhất thế giới nhưng lại sống vô cùng tự do.

Đảo Ikaria (Hy Lạp) được mệnh danh là "Vùng Xanh" của thế giới (Ảnh: New York Times)

Số liệu dịch tễ học từ Nghiên cứu Ikaria (Ikaria Study) do Đại học Athens thực hiện chỉ ra thực tế kinh ngạc: Tỷ lệ nam giới sống qua mốc 90 tuổi tại đây cao gấp 10 lần so với phần còn lại của Châu Âu. Đáng nói, họ gần như miễn nhiễm với chứng sa sút trí tuệ hay các cơn đột quỵ bộc phát ở tuổi trung niên.

Thay vì tuân thủ kỷ luật hay những thói quen được gắn mác sống thọ quen thuộc, đàn ông Ikaria tiêu thụ rượu vang nồng độ cao mỗi ngày, tỷ lệ hút thuốc lên tới 99%, thức khuya và nói không với các bài tập thể thao bài bản.

Lối sống "phá sức" ngược đời dưới góc nhìn y khoa

Nếu đưa một người đàn ông 90 tuổi tại Ikaria vào phòng khám dinh dưỡng chuẩn hóa, hồ sơ sinh hoạt của họ sẽ khiến các bác sĩ phải nhíu mày:

- Thói quen nhả khói kéo dài hàng thập kỷ: Theo số liệu công bố trên Journal of Cardiology, 99% nam giới lớn tuổi tại Ikaria từng có tiền sử hút thuốc lá kéo dài. Thậm chí, khoảng 17% người trong số họ ở mốc 80 - 90 tuổi vẫn duy trì thói quen này mỗi ngày.

Các khảo sát chỉ ra năm giới sống tên đảo đảo Ikaria có tới 90% từng hút thuốc trong thời gian dài (Ảnh: Healthline)

- Uống rượu vang đều đặn mỗi bữa: Đàn ông Ikaria uống bình quân 186ml rượu vang đỏ mỗi ngày. Khác với khuyến cáo hạn chế cồn để bảo vệ tim mạch, rượu vang nội địa xuất hiện trong mọi bữa ăn như một phần không thể thiếu.

- Nói không với tập luyện thể thao: Khái niệm tập gym, chạy bộ hay đếm bước chân hoàn toàn xa lạ. Lịch trình sinh hoạt của họ thả dốc tự do theo nhịp sinh học tự nhiên, hoàn toàn không có áp lực thời gian.

Thế nhưng, trái ngược hoàn toàn với những dự đoán y khoa về nguy cơ xơ vữa động mạch hay tổn thương tế bào phổi, kết quả kiểm tra lâm sàng thực tế lại ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh tim mạch ở nam giới Ikaria thấp hơn 50% so với mặt bằng chung.

Những "lá chắn" âm thầm gánh vác tác hại của thuốc lá và cồn

Về mặt sinh học, hút thuốc lá và lạm dụng cồn chắc chắn là những thói quen tàn phá sức khỏe tiêu biểu. Độc tố nicotin, CO cùng cồn tạo ra làn sóng stress oxy hóa khổng lồ, trực tiếp phá hủy nội mạc mạch máu, làm biến đổi DNA và làm gia tăng tối đa nguy cơ ung thư cũng như đột quỵ.

Tuy nhiên, ở đàn ông Ikaria, tác hại này đã được "bù đắp" và trung hòa ở một mức độ nhất định nhờ hệ sinh thái sinh học vô cùng đặc biệt.

1. Dinh dưỡng "bù trừ" và vận động một cách tự nhiên

Dùng nguồn chất chống oxy hóa cực mạnh để "sửa chữa" tế bào

Rượu vang đỏ Ikaria được lên men truyền thống, giữ lại hàm lượng resveratrol và polyphenol cao gấp nhiều lần các dòng rượu công nghiệp. Hợp chất này kích hoạt protein SIRT1 (enzyme kiểm soát quá trình lão hóa tế bào), thúc đẩy ty thể sản sinh năng lượng sạch và sửa chữa các tổn thương DNA do khói thuốc gây ra.

Người dân ở đảo Ikaria thích uống rượu vang tự làm nhưng cũng rất mê trà thảo mộc (Ảnh: ABC News)

Kết hợp với thói quen uống trà thảo mộc hoang dã (như kinh giới dại, xô thơm, rễ bồ công anh), cơ thể họ liên tục được nạp dồi dào flavonoid. Đây là những chất chống oxy hóa mạnh, hỗ trợ hạ huyết áp tự nhiên, kháng viêm mạnh mẽ và dọn dẹp các gốc tự do phát sinh từ nicotine.

Dầu ô liu nguyên chất bảo vệ thành mạch

Người dân ở "hòn đảo quên chết" này ăn uống theo chế độ Địa Trung Hải. Nguồn chất béo chính trong đĩa ăn của họ đến từ dầu ô liu nguyên chất (ép lạnh tại chỗ) với tần suất trung bình 6,8 lần/tuần. Axit oleic cùng polyphenols trong dầu ô liu giúp gia tăng cholesterol tốt (HDL), tạo thành lớp màng bảo vệ chống lại phản ứng viêm nội mạc, ngăn chặn quá trình oxy hóa cholesterol xấu (LDL), là nguyên nhân chính hình thành mảng xơ vữa động mạch do khói thuốc.

Mộ trong những điều giúp người đảo Ikaria sống thọ là chế độ ăn Địa Trung Hải (Ảnh: Eat This)

Vận động chân tay nhẹ nhàng giữ ổn định chuyển hóa

Đàn ông Ikaria lười tập thể thao, nhưng 90% người lớn tuổi tại đây duy trì vận động tự nhiên mỗi ngày. Địa hình đồi núi dốc đứng buộc họ phải đi bộ 5 - 10km để làm vườn, chăn thả gia súc. Dạng vận động cường độ thấp kéo dài này giúp các tế bào duy trì độ nhạy insulin tối đa, tối ưu hóa quá trình trao đổi chất lipid và đường huyết mà không hề kích thích tuyến thượng thận tiết ra hormone căng thẳng cortisol.

Gần như không tập thể dục, nhưng nam giới trên "hòn đảo quên chết" này vô thức vận động đều đặn khi trồng trọt, nuôi thả gia súc ở điều kiện địa hình nhiều múi đồi kết hợp với biển (Ảnh: Shutter Stock)

2. Giấc ngủ trưa và sức khỏe tinh thần: Lá chắn triệt tiêu cortisol mạn tính

Bên cạnh dinh dưỡng, một yếu tố sinh học đắt giá nhưng lại cực kỳ dễ bị bỏ qua khi đánh giá tuổi thọ của nam giới chính là sức khỏe tinh thần. Trong xã hội hiện đại, áp lực công việc và căng thẳng kéo dài khiến tuyến thượng thận liên tục tiết ra cortisol mạn tính. Hormone này chính là nguyên nhân gốc rễ kích hoạt các phản ứng viêm mạn tính, tàn phá mạch máu, làm giảm testosterone và gia tăng tối đa nguy cơ đột quỵ ở nam giới trung niên.

Đàn ông Ikaria vô tình triệt tiêu hoàn toàn mầm mống tàn phá này nhờ hai thói quen bảo vệ hệ thần kinh cực kỳ bài bản:

1. Giấc ngủ trưa cố định (Siesta)

Các nghiên cứu từ Đại học Athens chỉ ra rằng, thói quen ngủ trưa ít nhất 30 phút/ngày (duy trì tối thiểu 3 lần/tuần) giúp giảm tới 37% nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch. Giấc ngủ ngắn giữa ngày hoạt động như một "nút reset" cho hệ thần kinh giao cảm, lập tức hạ thấp nhịp tim, giảm áp lực lên thành mạch và đưa nồng độ cortisol về mức cân bằng.

2. Mạng lưới kết nối cộng đồng

Dù nam hay nữ ở đảo Ikaria đều có thói quen ngủ trưa và thích kết nối với nhau trong các bữa tiệc tối hay trà chiều (Ảnh: New York Times)

Y học hiện đại đã chứng minh, sự cô lập xã hội và căng thẳng tâm lý ở nam giới làm tăng nguy cơ tử vong tương đương với việc hút 15 điếu thuốc lá mỗi ngày. Tại Ikaria, lối sống gắn kết chặt chẽ, không áp lực tiền bạc hay thời gian giúp giải tỏa hoàn toàn ức chế tâm lý. Nhờ đó, các chỉ số báo hiệu phản ứng viêm trong máu (như C-reactive protein - CRP) của họ luôn được duy trì ở mức cực thấp, bảo vệ hệ vi mạch não và ngăn ngừa hiệu quả chứng sa sút trí tuệ.

Lời khuyên quan trọng cho nam giới!

Nghịch lý ở đảo Ikaria không phải là lời bào chữa hay cổ xúy cho việc hút thuốc và uống rượu. Cần khẳng định rõ, độc tính từ thuốc lá hay cồn vẫn tồn tại và âm thầm bào mòn cơ thể từng ngày, chỉ là chúng đã được các yếu tố sinh hoạt độc đáo khác gánh vác và bù đắp lại ở một mức độ nhất định. Cũng không thể dùng một nhóm người hay một khu vực nhỏ để đi đến kết luận có những thói quen xấu vẫn có thể sống thọ. Chưa kể, nam giới ở "hòn đảo quên chết" này có thói xấu nhưng cũng có chẳng thiếu những thói quen lành mạnh khác.

Nếu không hút thuốc, kiểm soát lượng rượu, ít thức khuya và tiệc tùng, rất có thể mốc tuổi thọ của những người sống trên đảo đảo Ikaria còn cao hơn nữa (Ảnh: Healthline)

Các nhà khoa học từng đặt ra câu hỏi: Nếu loại bỏ hoàn toàn thuốc lá và chất kích thích ra khỏi đời sống, tuổi thọ cùng chất lượng thể trạng của đàn ông Ikaria sẽ còn bứt phá đến mức nào? Rất có thể, tỷ lệ mắc các bệnh mãn tính khi về già sẽ tiệm cận mức 0%, các tổn thương đường hô hấp sẽ hoàn toàn bị triệt tiêu, và cột mốc tuổi thọ trung bình của nam giới vùng này hoàn toàn có thể chinh phục những kỷ lục kinh ngạc hơn nữa.

Bài học cho nam giới hiện đại không phải là học theo những thói quen xấu của người Ikaria, mà là nhìn nhận tầm quan trọng của việc giải tỏa áp lực thần kinh, duy trì nhịp vận động tự nhiên và nạp vào cơ thể những dưỡng chất bảo vệ thực sự bền vững. Hiểu được rằng càng sống lành mạnh thì khả năng sống lâu trăm tuổi càng cao, tuổi thọ và sức khỏe có thể được điểu chỉnh thông qua sự quyết tâm của mỗi người!