Máy PET/CT 'đắp chiếu' vì thiếu thuốc: Sở Y tế TP.HCM nhiều lần đề xuất xây lò Cyclotron

Việc có đủ nguồn thuốc phóng xạ sẽ tăng gấp đôi số lượng bệnh nhân chụp PET-CT - Ảnh: SỞ Y TẾ TP.HCM

Có máy nhưng thiếu thuốc

Tháng 8-2024, Sở Y tế TP.HCM đã có văn bản khẩn gửi đến UBND TP.HCM và Sở Kế hoạch - Đầu tư báo cáo về tình hình cung ứng thuốc đồng vị phóng xạ và xin chủ trương đầu tư hệ thống lò Cyclotron, máy xạ trị gia tốc tại Bệnh viện Ung bướu (cơ sở 2), giai đoạn trung hạn 2021-2025.

Văn bản này nêu rõ, trong cả nước hiện có 3 cơ sở sản xuất và cung ứng thuốc đồng vị phóng xạ 18F-FDG dùng trong kỹ thuật chụp PET/CT, riêng trên địa bàn TP.HCM chỉ có một cơ sở y tế duy nhất được trang bị lò Cyclotron để sản xuất thuốc đồng vị phóng xạ trên là Bệnh viện Chợ Rẫy.

Đây cũng là nguồn cung cấp duy nhất cho các cơ sở y tế tại khu vực phía Nam nói chung và cho Bệnh viện Ung Bướu, Bệnh viện Quân y 175 và cho chính Bệnh viện Chợ Rẫy nói riêng với số lượng rất hạn chế.

Thế nhưng hệ thống này đã được đầu tư khá lâu và phải tăng công suất hoạt động nhằm cung ứng cho các đơn vị lân cận nên thường xuyên hỏng hóc, trục trặc và gián đoạn việc cung cấp.

Mỗi lần như thế cần phải có thời gian để đặt mua các thiết bị thay thế từ nước ngoài dẫn đến các ca bệnh phải chờ đợi rất lâu hoặc phải đến các tỉnh thành khác trong cả nước như: Hà Nội, Đà Nẵng... để được thực hiện kỹ thuật, thậm chí có người bệnh phải ra nước ngoài.

Hiện nay Bệnh viện Ung bướu đã lắp đặt 2 hệ thống PET/CT nhưng chưa được trang bị lò Cyclotron sản xuất thuốc phóng xạ dùng cho việc ghi hình.

Hiện nhu cầu chụp PET/CT tại bệnh viện dao động trung bình từ 30-35 ca/máy/ngày nhưng việc cung cấp thuốc F18-FDG không đủ đáp ứng nhu cầu nêu trên.

Thuốc F18-FDG có đặc điểm thời gian bán hủy ngắn khoảng 120 phút nên các cơ sở y tế có máy muốn ghi hình PET/CT phải được trang bị tại chỗ thêm lò Cyclotron cho việc sản xuất thuốc, hoặc được cung cấp từ các cơ sở y tế khác với thời gian vận chuyển không quá xa.

Bệnh viện Ung bướu (cơ sở 2) đã có sẵn khu vực tầng hầm với hệ thống bongke cho việc lắp đặt lò Cyclotron và các hạ tầng cơ sở liên quan. 

Do vậy, việc đầu tư lắp đặt hệ thống lò Cyclotron tại cơ sở 2 của bệnh viện trong giai đoạn hiện nay sẽ rất thuận lợi và rất nhanh chóng đưa vào khai thác, sử dụng phục vụ cho người bệnh.

Đến tháng 11-2024, Sở Y tế TP.HCM đã có tờ trình gửi HĐND, UBND và Sở Kế hoạch và Đầu tư về đề xuất chủ trương đầu tư dự án "Mua sắm lò Cyclotron và máy xạ trị gia tốc tại Bệnh viện Ung bướu (cơ sở 2)".

Văn bản này nhấn mạnh việc đầu tư vào hệ thống xạ trị gia tốc không chỉ giải quyết tình trạng quá tải tại các bệnh viện lớn mà còn giảm thiểu chi phí cho bệnh nhân khi họ không phải ra nước ngoài điều trị.

Tình hình chẩn đoán bằng hệ thống PET/CT tại Bệnh viện Ung bướu TP.HCM qua các năm - Ảnh: Sở Y tế TP.HCM

Sở Y tế TP.HCM đã nhiều lần kiến nghị Sở Tài chính chủ trương mua sắm lò Cyclotron

Tiếp tục đến tháng 9-2025, Sở Y tế TP.HCM có văn bản gửi Sở Tài chính về việc thẩm định báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án "mua sắm lò Cyclotron và máy xạ trị gia tốc tại Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 (lần thứ 3)".

Theo đó, tổng mức đầu tư dự án là hơn 587 tỉ đồng, thời gian thực hiện dự án năm 2025-2027. Đáng nói, việc đầu tư này càng trở nên cấp thiết, đặc biệt là sau quá trình sáp nhập các tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu vào TP.HCM thì nhu cầu y tế đặc biệt tăng cao, tăng nhanh với quy mô dân số lên đến gần 14 triệu dân.

Dự kiến dự án thực hiện từ quý 4 năm 2025 nếu được thông qua chủ trương đầu tư. Việc mua sắm hệ thống xạ trị gia tốc và hệ thống Cyclotron sẽ hoàn thành năm 2026, hoàn thành quyết toán dự án vào năm 2027. Giai đoạn kết thúc dự án vào quý 4 năm 2027 thực hiện quyết toán dự án.

Sở Y tế cho rằng tại các bệnh viện lớn, đặc biệt là các cơ sở chuyên điều trị ung thư, số lượng bệnh nhân đang tăng nhanh qua từng năm. 

Yếu tố như lối sống hiện đại, môi trường ô nhiễm, và tuổi thọ trung bình tăng cao đều góp phần làm gia tăng tỉ lệ mắc bệnh ung thư. Tuy nhiên, nhiều bệnh viện hiện nay vẫn thiếu các trang thiết bị y tế hiện đại. 

Điều này dẫn đến nhiều bệnh nhân phải chờ đợi hàng tuần, thậm chí hàng tháng, để tiếp cận với quá trình chẩn đoán, tầm soát ung thư và điều trị bệnh thông qua phương pháp xạ trị. Điều này làm giảm hiệu quả điều trị, đặc biệt đối với các giai đoạn ung thư tiến triển nhanh.

Sở Tài chính nói gì?

Tháng 7-2026, trước kiến nghị của Sở Y tế TP.HCM, Sở Tài chính TP.HCM có văn bản gửi Sở Y tế TP.HCM về việc phối hợp, hoàn chỉnh hồ sơ thẩm định báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án "Mua sắm hệ thống Cyclotron và hệ thống máy gia tốc tuyến tính một mức năng lượng tại Bệnh viện Ung bướu (cơ sở 2)".

Theo đó, Sở Tài chính đề nghị Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp cập nhật nội dung giải trình việc điều chỉnh tên dự án vào báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư. Về dự kiến tổng mức đầu tư, Ban quản lý dự án hoàn chỉnh các chi phí liên quan cho phù hợp.

Đồng thời đề nghị bổ sung căn cứ chính trị, pháp lý và làm rõ sự cần thiết đầu tư; đánh giá hiệu quả dự án trong lĩnh vực y tế, số lượng trang thiết bị hiện có của bệnh viện và mức độ đáp ứng tiêu chuẩn, định mức đã được UBND TP.HCM phê duyệt; đánh giá hiệu quả đầu tư; đẩy nhanh tiến độ xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030...

Trả lời về vấn đề trên đến tháng 8-2026, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM Nguyễn Hoài Nam đã có văn bản gửi Sở Tài chính TP.HCM về vấn đề này.

Nội dung văn bản nêu rõ về sự cần thiết của đầu tư; lựa chọn công nghệ tối ưu để đầu tư trong giai đoạn hiện nay và dự báo trong thời gian tới; đánh giá về hiện trạng, hiệu quả kinh tế - xã hội khi đầu tư; kế hoạch tổng thể triển khai...

Trong đó nhấn mạnh, với dân số hơn 16 triệu dân với nhu cầu cấp thiết về xạ trị, cần thiết được trang bị số lượng từ 3 - 4 hệ thống Cyclotron để đáp ứng nhu cầu khám và chữa bệnh của người dân. Tuy nhiên tại thành phố hiện nay chỉ có Bệnh viện Chợ Rẫy được trang bị.

Về cấu trúc tài chính dự kiến từ vốn ngân sách thành phố bảo đảm chi phí đầu tư ban đầu theo quyết định được duyệt; chi phí vận hành được cân đối từ nguồn thu khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế, dịch vụ theo yêu cầu, hoạt động sản xuất/cung ứng dược chất phóng xạ khi đủ điều kiện pháp lý và các nguồn thu hợp pháp khác...

Lò sản xuất đồng vị phóng xạ Cyclotron do Sở Y tế TP.HCM đề xuất xây dựng - Ảnh: Sở Y tế TP.HCM