Hai trẻ điếc bẩm sinh phức tạp được mở cánh cửa âm thanh nhờ kỹ thuật đầu tiên ở Việt Nam

Ê kíp phẫu thuật cấy điện cực thính giác thân não (tháng 5-2026) - Ảnh: Sở Y tế TP.HCM

Ngày 18-9, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết Bệnh viện Nhi đồng 1 vừa thực hiện thành công hai ca cấy điện cực thính giác thân não đầu tiên tại Việt Nam, mở ra cơ hội nghe cho những trẻ bị điếc bẩm sinh.

Đặc biệt là những ca điếc bẩm sinh phức tạp do không có dây thần kinh ốc tai hai bên hoặc dị dạng tai trong nghiêm trọng, những bệnh nhi trước đây gần như không còn lựa chọn điều trị để phục hồi thính giác tại Việt Nam.

Cấy điện cực thính giác thân não (Auditory Brainstem Implant - ABI) là kỹ thuật được phát triển dành cho nhóm người bệnh đặc biệt này.

Thay vì kích thích dây thần kinh ốc tai như cấy ốc tai điện tử, ABI đưa tín hiệu điện trực tiếp đến nhân ốc tai ở thân não, vượt qua phần tai trong và dây thần kinh ốc tai bị thiếu hoặc tổn thương, từ đó tạo ra con đường tiếp nhận tín hiệu âm thanh mới cho người bệnh.

Đây là một trong những kỹ thuật phục hồi thính giác phức tạp nhất hiện nay. 

Thành công của một ca cấy ABI không chỉ nằm ở cuộc phẫu thuật mà đòi hỏi sự phối hợp của nhiều chuyên khoa.

Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, hành trình triển khai cấy điện cực thính giác thân não không bắt đầu từ những ca phẫu thuật đầu tiên, mà được chuẩn bị trên nền tảng hơn 20 năm phát triển chương trình can thiệp thính giác cho trẻ em. 

Bệnh viện đã thực hiện hàng trăm ca cấy ốc tai điện tử cho trẻ nghe kém bẩm sinh, trong đó có cả bệnh nhi nước ngoài.

Trước những trường hợp gần như không còn lựa chọn phục hồi thính giác trong nước, bệnh viện đã tiếp cận và triển khai kỹ thuật cấy điện cực thính giác thân não, một kỹ thuật chuyên sâu chưa từng được thực hiện tại Việt Nam.

Tháng 12-2025, Bệnh viện Nhi đồng 1 được Bộ Y tế cho phép triển khai thí điểm kỹ thuật này. 

Bệnh nhi đầu tiên được chỉ định cấy điện cực thính giác thân não là một bé gái 40 tháng tuổi, ngụ tại Hà Nội, điếc bẩm sinh và được xác định không có dây thần kinh ốc tai hai bên, từng được phẫu thuật để cấy ốc tai điện tử nhưng do không ghi nhận đáp ứng thần kinh ê kíp không đặt điện cực.

Trường hợp thứ hai là một bé trai 19 tháng tuổi, ngụ tại Đồng Nai, điếc tiếp nhận thần kinh hai tai mức độ sâu, không đáp ứng dù đã sử dụng máy trợ thính với mức khuếch đại tối đa, hình ảnh cho thấy trẻ dị dạng nặng tai trong và không có dây thần kinh ốc tai hai bên.

Ngày 21 và 22-5-2026, hai ca phẫu thuật lần lượt được thực hiện tại Bệnh viện Nhi đồng 1 bởi ê kíp đa chuyên khoa của bệnh viện, với sự hướng dẫn và phối hợp trực tiếp của các chuyên gia Cộng hòa Liên bang Đức.

Kết quả, cả hai trẻ đều ghi nhận đáp ứng thần kinh thính giác trên tất cả các kênh được kiểm tra, trở kháng điện cực ở mức tốt. Đây là những tín hiệu quan trọng ngay trong mổ, cho thấy bản điện cực được đặt ở vị trí phù hợp và hệ thống hoạt động ổn định.

Sau thời gian theo dõi và chờ vết mổ lành, thiết bị của hai trẻ lần lượt được kích hoạt vào ngày 16-7 và 9-9-2026. Kết quả kiểm tra cho thấy hệ thống điện cực hoạt động ổn định, không ghi nhận tình trạng di lệch.

Và điều các gia đình mong đợi nhất đã đến: cả hai trẻ bắt đầu nhận biết được âm thanh từ môi trường xung quanh và có phản ứng rõ ràng với những âm thanh lớn như tiếng trống.

Trong thời gian tới, các em phải tiếp tục được hiệu chỉnh thiết bị định kỳ và tham gia chương trình trị liệu nghe - nói chuyên sâu dưới sự theo dõi của đội ngũ thính học, phục hồi chức năng và âm ngữ trị liệu.

Thành công bước đầu của hai ca cấy điện cực thính giác thân não đánh dấu lần đầu tiên kỹ thuật chuyên sâu này được triển khai thành công tại Việt Nam.

Quan trọng hơn, kỹ thuật đã mở thêm cơ hội phục hồi thính giác cho những trẻ điếc bẩm sinh không có dây thần kinh ốc tai hai bên hoặc dị dạng tai trong nghiêm trọng, không thể hưởng lợi từ kỹ thuật cấy ốc tai điện tử.

Trước đây, với những trường hợp đặc biệt này, gia đình phải đưa trẻ ra nước ngoài để được đánh giá và can thiệp với chi phí rất lớn, hoặc chấp nhận không còn giải pháp phục hồi thính giác phù hợp.