Vì sao nên uống nước tía tô nấu gừng vào ngày mưa?

Tía tô là loại rau thơm quen thuộc, thường xuất hiện trong các bữa ăn của người Việt. Tuy nhiên, không chỉ được dùng như một loại rau gia vị, tía tô còn được biết đến trong y học cổ truyền như một vị thuốc hỗ trợ điều trị nhiều chứng bệnh thường gặp.

Theo lương y Bùi Đắc Sáng, Hội Đông y Hà Nội chia sẻ trên VTC News, tía tô thuộc nhóm cây thân thảo, ưa ánh sáng và độ ẩm cao, thích hợp sinh trưởng trên đất thịt hoặc đất phù sa. Cây được nhân giống bằng hạt. Sau khi ra quả, cây tàn lụi, hạt rơi xuống đất và có thể tiếp tục nảy mầm vào mùa mưa năm sau.

Trong y học cổ truyền, lá tía tô có tác dụng phát tán phong hàn, thúc đẩy tiết mồ hôi, hỗ trợ hạ sốt và làm giảm những biểu hiện của cảm lạnh. Nước sắc hoặc cồn chiết xuất từ lá tía tô có khả năng làm giãn mạch ngoài da. Hạt tía tô thường được dùng để pha trà hoặc làm thuốc hỗ trợ hạ khí, trong khi cành tía tô cũng góp mặt trong một số bài thuốc an thai.

Một số nghiên cứu còn cho thấy tía tô có thể giúp làm giảm tình trạng co thắt cơ trơn phế quản, từ đó hỗ trợ giảm ho và cải thiện khó thở. Tinh dầu tía tô cũng được ghi nhận có khả năng ức chế sự phát triển của một số loại vi khuẩn như tụ cầu, trực khuẩn lị và trực khuẩn đại tràng.

Xét về thành phần, hạt tía tô chứa lượng tinh dầu tương đối cao cùng nhiều axit béo chưa bão hòa, đặc biệt là axit alpha-linolenic. Trong lá tía tô có khoảng 0,2% tinh dầu với nhiều hợp chất như hydrocarbon, aldehyde, xeton và furan. Các nghiên cứu cũng ghi nhận chiết xuất từ lá tía tô có hoạt tính chống oxy hóa, chống viêm, chống dị ứng và hỗ trợ cải thiện tâm trạng.

Theo lương y Bùi Đắc Sáng, trong kinh nghiệm dân gian, lá tía tô non còn được dùng để hỗ trợ cầm máu đối với những vết xây xước nhẹ. Lá được giã nhỏ, đắp lên vết thương rồi băng lại nhằm hạn chế chảy máu và giảm nguy cơ nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, cách này chỉ áp dụng với vết thương nhỏ, nông. Nếu vết thương sâu hoặc chảy máu nhiều, cần được xử lý y tế đúng cách.

Tía tô nấu gừng là thức uống nên dùng vì sức khoẻ

Không chỉ được dùng trong bữa ăn, tía tô còn xuất hiện trong nhiều bài thuốc giải cảm dân gian. Một trong những cách phổ biến là nấu lá tía tô cùng vỏ quýt và vài lát gừng, sau đó uống lúc còn nóng và giữ ấm cơ thể để hỗ trợ làm giảm các triệu chứng cảm lạnh.

Một cách khác là thái nhỏ lá tía tô, hành và gừng, cho vào bát cùng một quả trứng gà, sau đó chan cháo nóng, trộn đều và ăn ngay. Món ăn này thường được sử dụng khi cơ thể mới có dấu hiệu chớm cảm, giúp kích thích ra mồ hôi và tạo cảm giác dễ chịu hơn.

Với trường hợp đầy hơi hoặc đau bụng nhẹ, theo kinh nghiệm dân gian, có thể giã lá tía tô lấy nước, pha thêm một chút muối rồi uống một lần. Người bị ho hoặc tức ngực cũng có thể sử dụng cành và lá tía tô kết hợp với vỏ rễ dâu trắng để sắc nước uống theo kinh nghiệm y học cổ truyền.

Gần đây, nước lá tía tô còn được nhiều người truyền tai nhau như một loại nước uống hỗ trợ giảm cân. Cách thực hiện khá đơn giản: rửa sạch lá tía tô, đun với khoảng 2,5 lít nước trong vài phút, để nguội rồi có thể thêm một vài lát chanh để dễ uống hơn.

Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có đầy đủ bằng chứng khoa học chứng minh nước lá tía tô giúp giảm cân rõ rệt hoặc có khả năng ngăn cơ thể hấp thu chất béo như một số thông tin được chia sẻ trên mạng xã hội. Thức uống này chủ yếu giúp bổ sung nước cùng một lượng nhỏ các hoạt chất thực vật, không thể thay thế chế độ ăn uống cân bằng và việc tập luyện đều đặn.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên sử dụng nước lá tía tô thay hoàn toàn nước lọc trong thời gian dài. Người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai hoặc đang sử dụng thuốc điều trị nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu muốn uống thường xuyên để tránh những tương tác hoặc tác dụng không mong muốn.

Gừng kết hợp với tía tô có tác dụng gì?

Lương y Trần Đăng Tài chia sẻ trên báo Sức khỏe & Đời sống, theo y học cổ truyền, lá tía tô có vị cay, tính ấm, đi vào kinh phế và kinh tỳ. Không chỉ có tác dụng xua tan gió lạnh, tía tô còn được sử dụng với mục đích bổ khí, giảm đầy bụng.

Loại lá này thường được dùng trong các trường hợp cảm lạnh do phong hàn, tỳ vị ứ trệ, tức ngực, nôn mửa. Tía tô cũng được sử dụng cho người bị đau bụng, nôn ói hoặc tiêu chảy do ăn phải cá, cua gây ngộ độc.

Trong khi đó, gừng vừa là gia vị quen thuộc vừa được sử dụng như một vị thuốc. Theo y học cổ truyền, gừng có vị cay, tính hơi ấm, đi vào kinh phế, tỳ và vị. Gừng có tác dụng tiêu đờm, trừ ho, làm ấm bụng, giảm nôn, đồng thời hỗ trợ phát tán hàn và làm giảm các triệu chứng bên ngoài.

Từ lâu, gừng đã được sử dụng trong những trường hợp cảm lạnh, nôn mửa do lạnh bụng hoặc ho có đờm do nhiễm lạnh.

Khi kết hợp hai nguyên liệu này, tía tô với tính cay, ấm được dùng để hỗ trợ tán hàn, thông khí, điều hòa trung tiêu và giải độc theo quan niệm y học cổ truyền. Gừng cũng có tác dụng làm ấm dạ dày, trừ hàn, làm ấm bụng, giảm nôn và hỗ trợ phát tán phong hàn.

Vì vậy, tía tô và gừng thường được đun cùng nhau để uống, đặc biệt trong những ngày thời tiết lạnh hoặc sau khi đi ngoài trời gặp mưa.

Một số cách kết hợp tía tô và gừng

Giải cảm lạnh: Tía tô có thể kết hợp với gừng thái lát và hành lá. Theo y học cổ truyền, các nguyên liệu này đều có tác dụng hỗ trợ giải cảm, kích thích ra mồ hôi và làm giảm các triệu chứng bên ngoài.

Sự kết hợp này thường được dùng khi bị đau đầu, nghẹt mũi do cảm lạnh. Gừng có vị cay, tính ấm, được sử dụng để trừ hàn, hỗ trợ giảm cảm giác ớn lạnh, đau bụng hoặc nôn mửa do lạnh. Tía tô cũng được dùng để hỗ trợ giảm các triệu chứng cảm lạnh, đau đầu, ho và đầy bụng.

Cách làm: Gừng rửa sạch, thái sợi. Lá tía tô và hành lá rửa sạch rồi cho cùng gừng vào cốc. Rót nước sôi, đậy kín và ngâm khoảng 10 phút. Có thể thêm đường nâu, khuấy đều và uống lúc còn nóng.

Trà xua tan lạnh: Nếu chẳng may đi ngoài đường và bị mắc mưa, theo kinh nghiệm dân gian, có thể dùng trà tía tô, gừng và táo tàu. Trà gừng táo tàu được sử dụng với mục đích làm ấm dương, trừ hàn, trừ ẩm và điều hòa tỳ vị.

Cách làm: Gừng rửa sạch, thái sợi; lá tía tô rửa sạch; táo tàu thái đôi và bỏ hạt. Cho tất cả nguyên liệu vào nồi, đun sôi khoảng 5 phút rồi lấy nước uống.

Điều hòa khí huyết, làm dịu dạ dày: Khi thời tiết chuyển lạnh, nhất là vào sáng sớm và buổi tối, không khí lạnh dễ khiến cơ thể khó chịu hơn. Một số người lớn tuổi có thể xuất hiện tình trạng đau dạ dày do lạnh.

Trong trường hợp này, theo kinh nghiệm y học cổ truyền, có thể dùng lá tía tô kết hợp với gừng và vỏ quýt đun lấy nước uống. Cách này được sử dụng để hỗ trợ giảm các triệu chứng như đầy bụng, tức ngực, khó thở và nôn mửa do tỳ vị hàn.

Nguyên liệu gồm 15g gừng thái lát, 10g lá tía tô và 10g vỏ quýt. Có thể thêm đường nâu tùy khẩu vị.

Cách chế biến: Gừng rửa sạch, thái sợi; lá tía tô rửa sạch; vỏ quýt thái nhỏ. Cho các nguyên liệu vào cốc, rót nước sôi, đậy nắp và ngâm khoảng 10 phút. Thêm đường nâu, khuấy đều và uống khi còn nóng.

Lưu ý khi sử dụng

Nước tía tô nấu gừng có những tác dụng nhất định theo y học cổ truyền, tuy nhiên không phải ai cũng phù hợp để sử dụng. Hiệu quả còn phụ thuộc vào cơ địa cũng như điều kiện, môi trường nơi mỗi người sinh sống.

Do đó, khi sử dụng các bài thuốc từ tía tô, gừng hay những dược liệu khác, mọi người nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa Đông y và tuân thủ hướng dẫn. Không nên tự ý sử dụng kéo dài hoặc dùng thay thế thuốc điều trị để tránh những tác động không mong muốn đối với sức khỏe.

(Ảnh minh hoạ: Internet)